De NVWA controleert vanaf 1 januari 2026 strenger op allergeneninformatie. Dat geldt voor voorverpakte producten, maar ook voor de horeca zijn er relevante ontwikkelingen. In dit artikel lees je wat er verandert, wat het concreet betekent voor jouw restaurant of café, en hoe je je allergenenadministratie op orde houdt.
De 14 verplichte allergenen: al verplicht sinds 2014
Allereerst het fundament. Elke horecaondernemer in Nederland is verplicht om gasten te informeren over de aanwezigheid van 14 allergenen in hun gerechten. Dit is gebaseerd op Europese Verordening (EU) nr. 1169/2011 en geldt in Nederland al since 13 december 2014.
De 14 verplichte allergenen zijn:
- Gluten (tarwe, rogge, gerst, haver en verwante granen)
- Schaaldieren
- Eieren
- Vis
- Pinda’s
- Soja
- Melk (inclusief lactose)
- Noten (amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten, macadamianoten)
- Selderij
- Mosterd
- Sesamzaad
- Zwaveldioxide en sulfiet
- Lupine
- Weekdieren
Deze informatie moet beschikbaar zijn op het moment dat de gast ernaar vraagt. Dat kan mondeling zijn, maar ook via een menukaart, een bord of een digitaal systeem.
Wat is PAL en voor wie geldt het?
PAL staat voor Precautionary Allergen Labelling, wat ook wel “voorzorgsallergenenetikettering” wordt genoemd. Dit gaat over labels als “kan sporen van noten bevatten” of “geproduceerd in een fabriek die ook pinda’s verwerkt”.
Belangrijk onderscheid: de aangescherpte NVWA-handhaving per 1 januari 2026 richt zich primair op voorverpakte producten. Dat zijn producten die al verpakt zijn voordat de gast ze koopt, zoals een pak koek of een fles saus in een supermarkt of winkel.
Voor niet-voorverpakte producten — wat de meeste horecabereidingen zijn — gelden al andere regels op basis van de Europese verordening en de Nederlandse Warenwet. Daar verandert de PAL-maatregel op zichzelf niets aan.
Wat dit voor jou als horecaondernemer betekent:
- Als je voorverpakte producten doorverkoopt (denk aan gebak in een vitrine, flesjes sauzen), moet je controleren of de etikettering voldoet aan de nieuwe PAL-richtlijnen
- Als je zelf bereidt en serveert, blijft de verplichting om gasten te informeren over de 14 allergenen ongewijzigd van kracht
- Kruisbesmetting is een aparte verantwoordelijkheid die je moet kunnen uitleggen aan gasten die ernaar vragen
Wat controleert de NVWA op allergenen?
Bij een NVWA-inspectie in de horeca wordt onder andere gecontroleerd:
- Of je allergeneninformatie beschikbaar is voor gasten (mondeling, schriftelijk of digitaal)
- Of de informatie klopt met wat er in je gerechten zit
- Of je medewerkers weten welke allergenen in welk gerecht zitten
- Of je kunt uitleggen hoe je omgaat met kruisbesmetting
- Of je bij bereidingen waarbij allergenen een risico vormen (bijv. noten in saus), dit aantoonbaar hebt gecommuniceerd
In 2021 inspecteerde de NVWA ruim 5.000 bedrijven op allergeneninformatie. Maar liefst 63% voldeed niet. De NVWA deelde toen bijna 600 boetes uit, met bedragen die opliepen tot €525.
Kruisbesmetting: een grijze zone
Veel eigenaren denken dat ze klaar zijn als ze op de menukaart de 14 allergenen noemen. Maar kruisbesmetting is een serieuze zorg voor gasten met een allergie of intolerantie.
Als iemand vraagt of een gerecht noten bevat, en jij antwoordt “nee” maar het gerecht is bereid in dezelfde pan als een notensaus, dan klopt je antwoord misschien technisch — maar de gast loopt risico.
Goede praktijk:
- Train je team op het herkennen van allergievragen en het eerlijk communiceren over kruisbesmetting
- Noteer per recept niet alleen de ingrediënten maar ook de risico’s op kruisbesmetting
- Wees eerlijk als je kruisbesmetting niet kunt uitsluiten — dat is beter dan een incident
Hoe houd je je allergenenadministratie bij?
De meeste horeca-operators werken nog met papieren receptenboeken of losse Excel-bestanden. Dat werkt, maar het heeft nadelen:
- Als een leverancier een ingrediënt wijzigt, moet je handmatig alle recepten langs
- Nieuw personeel weet niet welke recepten zijn bijgewerkt
- Bij een NVWA-inspectie moet je alles handmatig doorzoeken
Met een digitaal receptenbeheer systeem koppel je allergenen direct aan ingrediënten. Als een ingrediënt wordt gewijzigd, worden automatisch alle recepten bijgewerkt die dat ingrediënt bevatten. Je ziet direct welk allergen in welk gerecht zit.
In De Horeca Helper beheer je recepten met automatische allergeenkoppelingen. Per recept zie je de volledige allergeenlijst, inclusief kruisbesmettingsnotities. Medewerkers kunnen dit raadplegen via de app. Lees meer over receptenbeheer met allergenen.
Wat te doen als een gast een allergievraag stelt
Train je team op de volgende aanpak:
- Neem de vraag serieus, ook als de gast het er luchtig over heeft
- Controleer de allergeenlijst van het specifieke gerecht
- Wees eerlijk over kruisbesmetting als je dat niet kunt uitsluiten
- Als je het niet zeker weet: vraag aan de chef of keuken voor je het gerecht uitstuurt
- Documenteer incidenten of klachten altijd schriftelijk
Eén allergieongeval kan ernstige gevolgen hebben voor de gast én voor jou als ondernemer. Het is beter om een gerecht te weigeren of aan te passen dan een risico te nemen.
Checklist: is jouw allergenenadministratie op orde?
- Zijn de 14 EU-allergenen voor al je gerechten gedocumenteerd?
- Is die informatie beschikbaar voor gasten (mondeling, kaart of digitaal)?
- Weet je team welke allergenen in welk gerecht zitten?
- Heb je een procedure voor als een ingrediënt verandert?
- Ben je eerlijk gecommuniceerd over risico’s op kruisbesmetting?
- Zijn je recepten up-to-date als leveranciers hun samenstelling wijzigen?
Als je op één of meer vragen “nee” antwoordt, is het verstandig dat nu aan te pakken. Een NVWA-boete of een allergieincident kost aanzienlijk meer tijd en geld dan een goede administratie.
Wil je allergenen per recept digitaal bijhouden? Bekijk onze receptenbeheer module of start een gratis proefperiode.
Klaar om je zaak te digitaliseren?
Plan een gratis demo en ontdek wat De Horeca Helper voor je zaak kan betekenen.
