De NVWA, de Hygiënecode en de Nederlandse regels
Module 5 van de gratis HACCP-cursus maakt het Nederlandse plaatje compleet: welke wetten er precies gelden, welke twee routes je hebt om eraan te voldoen, hoe je je sinds maart 2026 registreert via MijnNVWA, waar een inspecteur op let en wat een overtreding kost. En we ruimen een hardnekkig misverstand op: SVH Sociale Hygiëne is iets heel anders dan HACCP.
Na deze module kan je
- Weten welke wettelijke verplichtingen gelden en hoe ze zich tot elkaar verhouden
- Je voorbereiden op een NVWA-inspectie en weten wat de inspecteur controleert
- HACCP onderscheiden van SVH Sociale Hygiëne
De wettelijke basis
Verordening (EG) 852/2004 is de kern: elk bedrijf dat met levensmiddelen werkt moet volgens de HACCP-principes werken. In Nederland is dat uitgewerkt via de Warenwet en de onderliggende besluiten. Daarnaast zijn deze Europese verordeningen relevant:
- 178/2002, de algemene levensmiddelenverordening, met daarin de traceerbaarheidsplicht (zie module 7)
- 2073/2005, microbiologische criteria voor levensmiddelen
- 1169/2011, voedselinformatie aan consumenten, waaronder allergenen (zie module 4)
- 2021/382, die onder meer voedselveiligheidscultuur toevoegde (zie module 6)
Twee routes om te voldoen
Je hebt de keuze uit twee manieren om aan je HACCP-verplichting te voldoen.
- Een eigen voedselveiligheidsplan. Je doorloopt zelf de 12 stappen uit module 2, stelt een plan op en dat wordt door de NVWA beoordeeld. Dit is de route voor bedrijven met bijzondere processen.
- Aansluiten bij een erkende hygiënecode. Een kant-en-klaar HACCP-plan voor de branche, waarmee je automatisch aan de wet voldoet. Voor de horeca is dat de Hygiënecode voor de Horeca van KHN.
Vrijwel de hele horeca kiest route 2. De Hygiënecode Horeca kost ongeveer €110 (exclusief btw), en ongeveer €40 voor KHN-leden. De code wordt periodiek geactualiseerd, dus controleer altijd de laatste versie via KHN. Alles over de inhoud lees je op onze pagina over de Hygiënecode voor de horeca.
Registratie via MijnNVWA
Sinds 10 maart 2026 loopt de levensmiddelenregistratie via het portaal MijnNVWA. Belangrijk om te weten:
- Alle bedrijven moeten zich (opnieuw) registreren, ook bestaande bedrijven die al bekend zijn bij de NVWA.
- Inloggen doe je met eHerkenning. Eenmanszaken mogen DigiD gebruiken.
- Elke vestiging registreer je apart.
- De registratie moet je jaarlijks bevestigen.
- Dit staat volledig los van je inschrijving bij de Kamer van Koophandel.
Waar een inspecteur naar kijkt
NVWA-bezoeken zijn onaangekondigd. De vaste aandachtspunten:
- Juiste omgang met voedsel: goederenontvangst, bewaren, coderen en etiketteren, temperatuurbeheersing en de corrigerende acties bij afwijkingen.
- Allergeneninformatie bij onverpakte gerechten.
- Hygiëne: schoonmaak, persoonlijke hygiëne en het voorkomen van kruisbesmetting.
- Ongediertewering.
- Of je aantoonbaar volgens een hygiënecode of eigen plan werkt, dus of je registraties compleet en actueel zijn.
Praktische voorbereiding op een bezoek staat in ons artikel over NVWA-controles in de horeca.
Wat een overtreding kost
| Type overtreding | Bedrijf tot 50 werknemers | Groter bedrijf |
|---|---|---|
| Meeste overtredingen | €525 | €1.050 |
| Zwaardere voedselveiligheidsovertredingen | €795 | €1.590 |
| Recidive binnen twee jaar | verhoging van het boetebedrag | |
Bedragen geldend medio 2026. Boetebedragen kunnen wijzigen, controleer de actuele stand bij de NVWA.
SVH Sociale Hygiëne is iets anders dan HACCP
Dit misverstand is wijdverbreid, dus we zetten het naast elkaar.
| SVH Sociale Hygiëne | HACCP / voedselveiligheid | |
|---|---|---|
| Wettelijke basis | Alcoholwet (voorheen Drank- en Horecawet) | Verordening (EG) 852/2004 |
| Onderwerp | Verantwoord omgaan met alcohol en gasten | Voedselveiligheid en hygiëne bij bereiding |
| Verplicht voor | Leidinggevenden van drankverstrekkende bedrijven | Elk bedrijf dat met voedsel werkt |
| Diploma | Onbeperkt geldig, met registratie in het Register Sociale Hygiëne | Geen wettelijk diploma, wel een doorlopende instructieplicht |
Sociale Hygiëne gaat over verantwoord omgaan met alcohol en gasten. HACCP gaat over voedselveiligheid en hygiëne bij het bereiden van eten. Het zijn twee verschillende zaken, elk met hun eigen wettelijke basis.
Waar deze cursus in het plaatje zit
Een cursus of certificaat is zelf niet wettelijk verplicht. De opleidings- en instructieplicht uit Verordening (EG) 852/2004, bijlage II, wél: je moet ervoor zorgen dat iedereen die met levensmiddelen werkt, passend geïnstrueerd of opgeleid is voor zijn taak.
Deze cursus is het middel om aantoonbaar aan die instructieplicht te voldoen. Het certificaat dat je aan het eind krijgt is bewijs dat je medewerker de stof heeft doorlopen en getoetst is, en dat is precies wat je in je administratie wilt hebben liggen. Meer context vind je in onze complete HACCP-gids voor de horeca.
De kern van deze module
Scholing maakt naleving aantoonbaar. Een certificaat is op zich niet wettelijk verplicht, de instructieplicht wél.
Test jezelf
3 korte vragen over deze module. Je krijgt direct te zien of je goed zit, met uitleg erbij. Dit telt niet mee voor je examen.
Vraag 1 Welke twee routes heb je om aan je HACCP-verplichting te voldoen?
Het juiste antwoord
Route 1 is een eigen voedselveiligheidsplan dat door de NVWA beoordeeld wordt. Route 2 is aansluiten bij een erkende hygiënecode, bijvoorbeeld die van KHN. Vrijwel de hele horeca kiest route 2, want dan is het denkwerk al gedaan.
Vraag 2 Is een SVH Sociale Hygiëne-diploma hetzelfde als HACCP-kennis?
Het juiste antwoord
Twee verschillende zaken met een eigen wettelijke basis. SVH Sociale Hygiëne hoort bij de Alcoholwet en is verplicht voor leidinggevenden van drankverstrekkende bedrijven. HACCP hoort bij Verordening (EG) 852/2004 en geldt voor elk bedrijf dat met voedsel werkt.
Vraag 3 Wat is de Hygiënecode voor de Horeca?
Het juiste antwoord
De Hygiënecode voor de Horeca van KHN is in feite een kant-en-klaar HACCP-plan: de risico's zijn al geanalyseerd en vertaald naar concrete werkinstructies en lijsten. Werk je volgens die code, dan voldoe je automatisch aan de wet. Vrijwel de hele Nederlandse horeca werkt zo.
Je voortgang wordt in deze browser bijgehouden.
Alle modules →Het examen is altijd toegankelijk: 30 vragen, onbeperkt herkansen. Naar het examen
